Υπάρχει μια κρίσιμη διάκριση που συχνά χάνεται μέσα στον θόρυβο της πολιτικής αντιπαράθεσης: άλλο το «πατροπαράδοτο» ελληνικό ρουσφέτι και άλλο αυτό που αποκαλύπτεται σήμερα ως οργανωμένη, συστηματική και ιεραρχημένη παρανομία. Η πρώτη κατηγορία ανήκει σε μια βαθιά ριζωμένη παθογένεια του πολιτικού μας συστήματος. Η δεύτερη μοιάζει με κάτι πολύ πιο σκοτεινό και επικίνδυνο.

👉 Το γνώριμο πρόσωπο του πελατειακού κράτους

Το ρουσφέτι είναι μια πρακτική που χαρακτηρίζει την ελληνική πολιτική ζωή εδώ και δεκαετίες, αν όχι αιώνες. Η λογική είναι απλή και, δυστυχώς, κοινωνικά ανεκτή: κάποιος «γνωστός» στο κόμμα ή στο γκουβέρνο που μπορεί να μεσολαβήσει για μια μετάθεση, μια προαγωγή, μια διευκόλυνση, το σβήσιμο ενός προστίμου της τροχαίας. Ως εκεί όμως.

Πρόκειται για μια στρέβλωση που υπονομεύει την αξιοκρατία, αλλά παραμένει διάχυτη, σχεδόν καθημερινή. Δεν συγκροτεί από μόνη της ένα συνεκτικό, πειθαρχημένο σύστημα εγκληματικής δράσης. Είναι χαοτική, ευκαιριακή και βασίζεται περισσότερο στην εξυπηρέτηση παρά στον σχεδιασμό.

👉 Όταν η «πατέντα» γίνεται μηχανισμός

Αυτό που περιγράφεται μέσα από τις αποκαλύψεις των τελευταίων ημερών ξεπερνά κατά πολύ αυτό το πλαίσιο. Εδώ δεν έχουμε μεμονωμένες παρεμβάσεις ή «τηλέφωνα» στον γνωστό του γνωστού. Έχουμε μια συγκεκριμένη μεθοδολογία που επαναλαμβάνεται με ακρίβεια: πλαστογραφημένες καταστάσεις, κατασκευασμένες εκθέσεις, κρίκοι που εγκρίνουν και επικυρώνουν, και ένας μηχανισμός που διασφαλίζει ότι τα χρήματα κατανέμονται με τον «σωστό» τρόπο… χεράτα.

Το μοτίβο της ίδιας «πατέντας» δεν είναι τυχαίο. Δείχνει τεχνογνωσία, εκπαίδευση και καθοδήγηση. Υποδηλώνει ότι όσοι συμμετέχουν δεν δρουν αποσπασματικά, αλλά ενταγμένοι σε ένα σύστημα με κανόνες και ρόλους. Υπάρχουν «εγκέφαλοι», «μπροστινοί» και «πισινοί». «Μεσολαβητές» και «εκτελεστές».

👉 Η σιωπή, ο φόβος και η επιβολή

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργεί αυτός ο μηχανισμός. Οι αναφορές σε μεταθέσεις όσων αντιδρούν, σε πιέσεις, ακόμη και σε απειλητικές παρεμβάσεις στην προσωπική ζωή, δείχνουν ότι δεν πρόκειται απλώς για ένα δίκτυο εξυπηρετήσεων.

Η επιβολή σιωπής μέσω φόβου αποτελεί χαρακτηριστικό οργανωμένων μορφών εγκληματικότητας. Όταν η αντίδραση τιμωρείται και η συμμόρφωση επιβραβεύεται, τότε δεν έχουμε απλώς διαφθορά. Όταν οι «ελεγκτές» είναι και ελεγχόμενοι και οι ελεγχόμενοι επιβραβεύονται με υπουργοποιήσεις έχουμε ένα σύστημα που αυτοπροστατεύεται.

👉 Από την παθογένεια στην εγκληματική οργάνωση

Το πελατειακό κράτος είναι σίγουρα πρόβλημα. Είναι κομμάτι από το βαθύ κράτος. Διαβρώνει τη δημοκρατία, αποδυναμώνει τους θεσμούς και αναπαράγει ανισότητες. Ωστόσο, αυτό που ξεδιπλώνεται σήμερα μοιάζει να ανήκει σε άλλη κατηγορία.

Η ύπαρξη δομής, η κοινή μεθοδολογία, η κατανομή ρόλων συνθέτουν την εικόνα μιας εγκληματικής οργάνωσης. Όχι μεταφορικά, αλλά με όρους που θυμίζουν οργανωμένα κυκλώματα και καρτέλ όπως αυτά της Κολομβίας και του Μεξικού.

👉 Η γραμμή που δεν πρέπει να σβήσει

Η κοινωνία έχει μάθει να συμβιώνει με το ρουσφέτι, συχνά το ανέχεται ή το δικαιολογεί. Αυτή η ανοχή, όμως, δεν μπορεί να επεκταθεί σε φαινόμενα που φέρουν τα χαρακτηριστικά συμμορίας.

Η διάκριση είναι απαραίτητη. Αν χαθεί, τότε η συζήτηση εκφυλίζεται: όλα βαφτίζονται «τα ίδια» και τίποτα δεν αντιμετωπίζεται με τη σοβαρότητα που απαιτείται.

Το ερώτημα δεν είναι αν πρόκειται για ακόμη ένα σκάνδαλο. Το ερώτημα είναι αν πρόκειται για τη μετάβαση από μια χρόνια παθογένεια σε μια οργανωμένη μορφή εγκληματικής λειτουργίας μέσα στον ίδιο τον πυρήνα του κράτους.

Και αυτό είναι κάτι που κανένα σύστημα δεν μπορεί να αντέξει για πολύ.

#np2026 #PMG2882